de oorsuissssssspagina...

Je kent het wel: na een heavy concert loop je voldaan én met suisende oren naar huis. Die piep in je oren gaat wel weer weg denk je... Dat is meestal ook wel binnen 12 tot 24 uur, tot dat het moment is aangebroken na zoveel jaren teveel decibels aan je oren dat de piep ineens niet meer helemaal weggaat.....
Fijn daar zit je dan mee...
Een gedeelte van de ca. 30.000 trilhaartjes (zenuwcellen) in je binnenoor/binnenoren zijn dan onherstelbaar beschadigd. Het zenuwsignaal dat deze beschadigde trilhaartjes naar je hersenen sturen is een suis of piep, een kunstmatig geluid dat er eigenlijk niet is (van buiten), maar wat je hersenen wel zo intepreteren. Heel vervelend, vooral met slapen, of 's avonds als alles rustig is en je lekker even een boekje wilt lezen.

TINNITUS Als je pech hebt hoor je het misschien ook overdag als het rustig is. De medische term voor al deze ellende is tinnitus. Je bent niet de enige: bekende artiesten als James Hetfield, Phil Collins, Jeff Beck, Neil Young, Ted Nugent lijden eraan en spelen dan nu ook met oordoppen of in-ear monitoring (zie verderop). Lemmy van Motörhead schijnt alleen nog maar te kunnen slapen met de tv aan en Pete Townshend van The Who is echt een extreem geval wie aan een kant totaal doof is en lijdt aan hevige tinnitus. Andere artiesten die misschien geen tinnitus hebben maar wel met gehoorbescherming spelen: Rush, Joe Satriani, de drummer van Peter Pan Speedrock (Bart), Dream Theater, U2, Di-Rect en vele anderen.

ANDERE VERSCHIJNSELEN Tinnitus is niet altijd het gevolg van een gehoorbeschadiging, er kunnen ook andere oorzaken zijn. Een bezoekje aan de huisarts strekt tot de aanbeveling. Ook zijn er mensen bij wie hun oren domweg weinig gevoelig zijn voor te veel decibels en die weinig problemen krijgen na bijvoorbeeld jarenlang optreden met hun band. Of die gewoon langzaam doof worden zonder dit suizen. Ook zijn mensen die harde geluiden niet meer kunnen verdragen (hyperacusis), en bij wie harde geluiden letterlijk pijn doen aan hun oren. Of mensen die bepaalde toonhoogtes niet meer goed horen. Ik zelf heb inmiddels een redelijke suis in mijn linkeroor. In 1995 is gemeten dat ik bij 4000 en 8000 Hz (de hoogste tonen) een beschadiging heb van dik 40 dB. In de lagere regionen was dit veel minder en mijn rechteroor was nagenoeg onbeschadigd. Recent (juni 2006) heb ik mijn gehoor weer laten meten en wat blijkt: links een beschadiging van dik 60 dB bij 4000 Hz en dik 80 dB bij 8000 Hz! In de lagere regionen weinig beschadigd en mijn rechteroor is zelfs uitstekend.... Nou is 80 dB bij 8000 Hz heel veel maar het is niet zo dat ik een suis van gelijke sterkte in mijn linker- oor heb, gelukkig niet...... Wat ik zo schat aan de hand van externe geluidbronnen dat ik links iets van een suis van 40 dB heb, of wat meer. In ieder geval was dat blijvend duidelijk meer na een Peter Pan Speedrock concert in december 2004, sindsdien voor mij geen concert meer zonder doppen...

Als je in een of beide oren een redelijke suis heb kun je maar beter oppassen, want je oren kunnen dan niet meer zoveel hebben en dit irritante, ergelijke, stressbevorderende suizen kan dan makkelijk erger worden als je geen maatregelen neemt bij bijvoorbeeld een volgend concert, bandrepetitie etc. En soms heb je het gewoon niet in de gaten, want de eerste keren herstelt je gehoor nog net, terwijl het die keer erna de druppel is, die de emmer doet overlopen. De zeg maar latente gehoorschade, wordt dan definitef en je bent weer een "fase" verder.

WANT WAT IS TE HARD?

Wetenschappelijk is vastgesteld dat voor de meeste mensen gemiddeld geldt:

volume in dB(A)*	veilige verblijfstijd**
80 dB	8 uur
83 dB	4 uur
86 dB	2 uur
89 dB	1 uur
92 dB	30 minuten
95 dB	15 minuten
98 dB etc.	7,5 minuut

* een geluidsmeter die in dB(A) weergeeft heeft een correctie t.a.v. de beperkingen van het menselijk gehoor, dit is de gangbare meting; geluidsmeters die in dB(C) weergeven, meten het hele spectrum - in de praktijk geven deze meters hogere tot veel hogere waardes aan, doordat ze hele lage tonen registreren die het menselijk gehoor niet meer kan waarnemen

** en hierna 1 uur rust

En een gemiddeld rockconcert zit zo op 100-120 decibel afhankelijk van waar je je bevindt... Ter vergelijking: in een rustige woonkamer is het volume 40 dB, een normaal gesprek zit op 60 dB, het gemiddelde snelwegverkeer op 80 dB, motorrijden bij 100 km/h gemiddeld op 95 dB en bij werken met apparaten als slijptol en cirkelzaag worden je oren met 100-110 decibel getergd. Het is dus oppassen bij concerten (sowieso niet naast de PA boxen gaan staan), zelf spelen in een band, motorrijden (windruis boven de 80 km/h neemt snel toe en is dan schadelijk voor je gehoor), fabrieksomstandigheden met machines, pistoolschieten etc. Hierbij geldt dat hoge tonen eerder schadelijk zijn dan lage. Denk aan het solo's van de gitarist en de bekkens van de drummer.

OPLOSSINGEN Er is weinig te doen aan vermindering van oorsuizen. Er zijn wat experimentele behandel- methodes als laserbehandeling (wegbranden kapotte zenuwcellen/trilhaartjes), dit is echter niet zonder verdere risico's en wordt alleen in extreme gevallen gedaan. Verder is vaker succes geboekt met zuurstoftherapie waarbij in een cabine de zuurstofdruk op je oren volgens een programma wordt opgevoerd. De theorie hierbij is dat het oorsuizen (mede) wordt veroorzaakt drukverschillen in bepaalde delen van je oor.

Over deze en andere methodes is wel wat te vinden op het internet of bij een bibliotheek (bijvoorbeeld het boek Oorsuizingen van Dhr. M. Markus en A. Hoffmann). Op internet: Zoek op trefwoorden: tinnitus + laserbehandeling, zuurstoftherapie (HBO) en elektro-stimulatie. En wellicht dat acupunctuur of ostheopatie wat helpt. Hoop er maar niet teveel op om teleurstelling te voorkomen.... In erge gevallen kan het helpen een gehoorapparaatje te dragen die de geluiden van buiten sterk versterken zodat de suis overstemd wordt. Hetzelfde gebeurt met een maskeerapparaatje, dat er bijna hetzelfde uitziet, en dat een maskerende toon produceert zodat de eigen suis niet meer gehoord wordt.

EIGEN ERVARINGEN

2005: Ik zelf hoor het voornamelijk thuis als het rustig is (dus ook overdag), maar het wordt gemakkelijk gecamoufleerd door de zoemende geluiden van een aanslaande koelkast, een regenbui of een computer. Inmiddels kan ik het redelijk verdragen zonder gelijk van slag te raken. Acceptatie is dus belangrijk. Dit laatste lukt makkelijker in ontspannen toestand op een zaterdagmidddag dan als ik van mijn werk kom en net uit de auto stap en thuis dan geconfronteerd wordt met "de suis". In die gevallen zet ik maar gauw een muziekje op. Tijdens het slapen merk ik er weinig van, maar dit komt omdat ik dan een "ruis-producerend" apparaat heb aanstaan (zie onderaan de pagina). Als ik ergens druk (afgeleid) mee bezig merk ik het ook niet in een rustige omgeving. Verder hebben stress, onrust en vermoeidheid en de nawerkingen van veel alcohol een wat nadelig effect: door de minder fitte lichamelijke toestand is het moeilijker de suis "buiten de waarneming te houden". En te veel onrust in je hoofd lijkt de suis te versterken.
2007-2008: Tegenwoordig heb ik er allemaal niet meer zo'n problemen mee. Rust in je zelf maakt een hoop uit. Verder heb ik geleerd het oorsuizen te relativeren zodat ik het allemaal niet meer zo erg vind. En waarschijnlijk is het na al die jaren ook wel werkelijk iets verminderd. Een leesboek lezen in stille woonkamer gaat meestal goed zonder dat ik me nog stoor aan het suizen.

Conclusie: Rust in jezelf gunstig is voor vermindering van het oorsuizen en / of de waarneming hiervan. Het oorsuizen is dan wel een gevolg van de gehoorbeschadiging, maar je kunt het ook zien als een signaal dat iets voor je betekent.
Misschien pieker je te veel en "leef je vanuit het hoofd" of let je door de sleur van de dagen gewoon te veel op bepaalde dingen, de psyche speelt daarin zeker een rol.

Tips:
1 Het oorsuizen nemen zoals het is en je afleren er op te gaan letten!
2 Dit zal bij slapen moeilijk worden, maar daarvoor kun je iets verzinnen met apparaten die je suizen camoufleren
(zie onderaan de pagina)
3 Niet te veel piekeren

Nou is dit natuurlijk allemaal makkelijk gezegd en als je flink last hebt van oorsuizen dan is het natuurlijk moeilijk je rust te behouden in stille ruimtes. Toch is het een ontwikkeling die ik heb doorgemaakt en ik heb er allemaal niet zo'n last meer van en ik stoor er me er ook tergelijkertijd minder aan als ik het wel hoor. Ik slaap nog wel steeds met een apparaat dat een camouflerend ruisgeluid maakt (zie verderop deze pagina) maar ik lig ook vaker even op de bank op een bijv. een zaterdagmiddag en dan stoor ik me niet meer aan het suizen wat ik nog hoor.

MEER TIPS Hier onder wat tips voor als je zelf in een band speelt en al problemen hebt met je oren en genoodzaakt bent oordoppen te dragen. Verder wat tips voor als je last hebt van oorsuizen tijdens het slapen en nog wat andere aanvullingen.

TIPS VOOR HET MUZIEK MAKEN MET OORDOPPEN IN

1a Goede oordoppen: die van Alpine (en Sonic Ear) zijn speciaal gemaakt voor de muzikant. Beter dan de bekende gele proppen die weliswaar ca. 30 dB tegen houden maar waarbij je ook te weinig hoort van de muziek (nou moet ik zeggen dat ik daar inmiddels weer gewoon mee speel en ik zet de versterker gewoon harder - de bassist speelt ook met doppen en de drummer is zo'n iemand die nooit problemen heeft met decibels). De doppen van Alpine bevat een gemiddeld of een zwaarder filter dat je kunt verwisselen, naar gelang omstandigheden. Zitten meestal goed, kosten iets meer dan 10 euro en zijn te krijgen bij de meeste muziekwinkels maar ook online via http://www.oordoppen.com/.
De universele (er zijn ook op maat gemaakte - deze zitten beter en houden nog wat meer decibels tegen en gaan jaren mee) doppen gaan best een tijd mee, zo'n drie jaar: op een gegeven lubberen ze een beetje uit en daardoor sluiten ze niet helemaal goed meer. Al met al kun je er dus een paar jaar mee doen en je kunt ze zo onder de kraan met een sopje schoonmaken. Verwacht overigens niet dat je alles even goed hoort, het is altijd wat doffer en de subtielere lagere tonen zijn moeilijker te horen (zoals bij de gitaar en dan vooral als je met veel distortion speelt), maar na enige gewenning zijn ze zeer bruikbaar. In het begin zul je er even op moeten instellen, maar ik heb gemerkt dat in sommige gevallen je zelfs meer hoort doordat je rustiger naar de muziek van je band kunt luisteren, luide muziek kan namelijk een vermoeiende uitwerking hebben.

1b In-ear monitoring Inmiddels heb ik ook ervaring met: in-ear monitoring. Voor gehoorbescherming zonder enig verlies aan geluidskwaliteit van je eigen instrument. Want als bassist of drummer zijn gewone oordopjes vaak toereikend, als gitarist mis je toch te veel van de muziek - en dit geldt dan vooral bij zwaar vervormde heavy muziek, bij rustige, meer transparante muziek geldt dit niet zo. In-ear monitordoppen zijn vaak op maat gemaakte oordoppen met ingebouwde speakertjes die - eventueel draadloos - op je versterker of op de mengtafel kunnen worden aangesloten. Hiermee hoor je je eigen instrument altijd goed en je bent niet meer afhankelijk van je plek t.o.v. versterker of monitor. Kosten zo vanaf 250 euro en onder andere verkrijgbaar bij sommige winkels die ook gehoorapparaten verkopen, sommige muziekwinkels en via internet zul je het ook wel kunnen vinden. Er zijn ook wel goedkopere maar ook veel duurdere met betere speakertjes etc. Bij een muziekwinkel zul je wellicht universele kunnen kopen maar bij een audicien maken ze die speciaal naar de vorm van jouw oren. Zangers/zangeressen kunnen het beste de grotere in-eardoppen kopen omdat deze bij het zingen beter blijven zitten.

Laat je in ieder geval goed van te voren informeren! Ik heb het laten maken bij een niet nader te noemen winkel in Arnhem die ook gehoorapparaten verkoopt en de eerste keer was het totaal verkeerd gemaakt. Let er op dat de doppen goed zitten, dat je ze dus niet zomaar uit je oor kan halen en dat het draad wat aan de dop met speakertje zit, dun en soepel is. Als je het aansluit op je versterker is het raadzaam 1 gewone en 1 dop met speakertje te gebruiken zodat je je medemuzikanten nog hoort. Let erop: je kunt wel je gitaarsnoer in de outline van je versterker pluggen maar dan is dat veel te hard en bovendien niet onafhankelijk instelbaar. Ik heb daarom een miniatuur-mengtafeltje (Eurorack UB 502) er tussen zitten dat het volume drastisch verlaagt. Wat hoor ik wel mezelf weer goed! Beste geluid krijg je als je via een splitser twee versterkers aanstuurt, en dan de in-ear set aansluit op een versterker die je niet al te hard zet. Anders zal bij spelen met veel distortion het in-ear geluid wat dun worden, al blijf je zelf ook dan goed horen. En wat toch ook goed werkt: met splitser apart versterker en mengtafeltje (ding is maar 12x18 cm) aansturen: de Eurorack UB 502 produceert een acceptabel geluid voor je in-eardop(pen) zodat je in-ear systeem volkomen versterker-onafhankelijk is! Bijgevolg wordt het mengtafeltje ook niet te warm. Het is overigens goed mogelijk elders ook complete systemen te kopen met alles erop en eraan.

Er zijn inmiddels veel professionele artiesten die met in-ear spelen: o.a. Metallica, Megadeth, Kiss, Bon Jovi, Queens of the Stone Age, Foo Fighters, Jim Heath van de Reverend Horton Heat. Je ziet: allemaal "stoere bands" die genoodzaakt zijn (geavanceerde) gehoorbescherming te gebruiken.

2 Plaatsing apparatuur (1) Zet je bas-, zang- of gitaarversterker op een tafeltje: je hoort direct heel wat meer dan dat ie op de grond staat en je voeten van geluid voorziet. Bijgevolg hoef je hem ook niet zo hard te zetten. Misschien moet je er dan ook wat meer "hoog" indraaien, al wordt dat niet altijd door de mede-muzikanten gewaardeerd.

3 Plaatsing apparatuur (2) Houd de verschillende versterkers een beetje uit elkaar en zet ze niet te dicht bij de drums, anders wordt het geluid al gauw een chaos. Een krappe oefenruimte waar je wekelijks oefent of spelen in een band met een groot aantal muzikanten zijn helaas niet bevordelijk voor een acceptabel geluid.

4 Over twee gitaarversterkers spelen Voor een drummer met oordoppen kan het handig zijn als de gitarist met een splitser zijn signaal verdeelt over twee versterkers, waarvan er een bij de drummer wordt gezet.

TIPS VOOR HET SLAPEN MET TINNITUS

1 Oorsuis camoufleren met ruis producerend apparaat Door ander een geluid in je slaapkamer kun je het oorsuizen camoufleren. Te denken valt aan een ventilator, een klok of een speciaal apparaatje dat o.a. zee- en andere ruisgeluiden produceert waarmee je makkelijker in slaapt valt.

Deze laatste bestaat o.a. als Hydas en is op E-bay te vinden. Kijk op titel Tinnitus_Gerät_Naturgeräusche_Relax_Schlaf_Entspannung. Er zit een heel scala aan geluiden op - de stand "rain" bevalt me het beste.

Er zijn overigens vast nog wel meer websites vinden die een soortgelijk apparaat aanbieden.

Keerzijde van bovenstaande methodes kan natuurlijk zijn dat op een gegeven moment al deze "tegen-geluiden" je kan tegenstaan, maar dit zal allemaal een beetje uitproberen zijn met volume en plaatsing van camouflerende apparaten.

2 Oorsuis camoufleren met radioruis Nadeel van bovenstaande methodes is dat als je "op één oor ligt", het suizen van dat oor toch niet overstemd wordt door dat je hiermee tegen het kussen ligt. Daarom is een ander idee beter en het kost niets omdat je het waarschijnlijk al bezit:

Je hebt een radio nodig en een koptelefoontje. Stel de radio in op een redelijk volume en zet op een kanaal dat alleen maar ruist. Sluit het koptelefoonplugje aan en leg de beide speakertjes onder je kussen of onder het matraslaken! Je hoeft hem niet eens op maximum volume te zetten, het geluid dringt zo door het kussen.

3 Wat ik doe Methode 2 (radio op ruiskanaal) werkt heel goed en pas ik elke nacht zelf toe. Met de radio op de MW-golf heb je een aangename camouflerende ruis op de juiste toonhoogte. Ik verdeel het signaal met splitsertjes over 4 koptelefoontjes. Deze heb ik op een handdoekje geplakt en heb dit met paperclips onder het matraslaken in de matras gehaakt zodat alles op zijn plek blijft. Dus al improviserend vind je er wel wat op....

INTERRESSANTE SITES Nou is er over dit onderwerp al heel wat te vinden op internet, en dat ga ik niet allemaal opnoemen, maar de volgende site is dermate compleet dat ik hem je niet wil onthouden: Popschool Maastricht

Overigens staat op deze site een overzicht van volumes en hoelang je deze zonder gevaar mag ondergaan (net zoals boven op deze pagina). De waarden zijn echter verhoogd met 10 decibel, d.w.z. 90 decibel - 8 uur, 93 decibel - 4 uur etc. i.p.v. 80 decibel - 8 uur, 83 decibel - 4 uur. Nou is het zo dat de ArboDienst het op mijn pagina afgebeelde overzicht van 80 decibel - 8 uur enzovoort toepast, en dit is ook wat je het meeste tegenkomt in informatie over dit onderwerp. Toch schijnt dat alleen van toepassing te zijn bij dagelijkse belasting en kunnen voor af en toe spelende muzikanten de waarden met 10 decibel verhoogd worden. Dit is tenminste wat de Popschool Maastricht mij liet weten. Ik zelf gebruik gewoon altijd doppen bij concertbezoek en bandrepetitie. Hoogstens dat ik de dop in mijn "sterke" rechteroor er iets uithaal als het volume meevalt zodat ik wat meer details hoor.

OVERBESCHERMING Tot slot wil ik nog wijzen op het gevaar van overbescherming tegen geluid. Misschien ben je zo geschrokken van een opgelopen gehoorschade dat je te voorzichtig wordt. Het is goed om elk concert degelijke doppen in te doen maar het kan zijn dat je de drempel steeds lager gaat leggen. Dan schiet je al in een "lawaai-stress" bij 80-85 dB en dat is feitelijk niet zo gauw schadelijk. Het een en ander kan ertoe leiden dat je jezelf overgevoelig maakt voor harde en scherpe geluiden en dat is natuurlijk niet fijn.

VOOR AANVULLINGEN, CORRECTIES ETC.:
email@michielhautus.nl